แนวคิดด้านโลจิสติกส์ (Logistics) นั้นอาจจะรวมถึงการจัดการโซ่อุปทาน ที่มาจากภาษาอังกฤษว่า Supply chain management เป็นแนวคิดในการบริหารจัดการต้นทุนของกระบวนที่เกี่ยวข้องกับการนำสินค้าหรือบริการเข้าสู่ผู้บริโภค ผ่านกระบวนการต่างๆ ที่เกี่ยวข้องมีหลายส่วน เช่น กระบวนการผลิต กระบวนการขนส่งสินค้า และวัตถุดิบ คลังสินค้า ศูนย์กระจายสินค้า ซึ่งแต่เดิมกระบวนการต่างๆ เหล่านี้ จะถูกแยกการบริหารจัดการออกจากกัน

แต่แนวคิดด้านการจัดการโลจิสติกส์และโซ่อุปทาน จะบูรณาการการจัดการของทุก ๆ กระบวนการเข้าด้วยกัน ส่งผลให้การจัดการเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ต้นทุนต่ำ สินค้าและบริการเข้าถึงผู้บริโภคได้อย่างรวดเร็ว และผู้บริโภคมีความพึงพอใจ

จะเห็นได้ว่าปัจจุบันประเทศไทยมีต้นทุนโลจิสติกส์อยู่ที่ประมาณ 16% ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบกับประเทศอื่นๆ แล้ว จัดว่าเป็นสัดส่วนที่สูงมาก เมื่อเทียบกับสหรัฐอมริกาและประเทศในแถบยุโรปที่มีต้นทุนเพียง 9% ในขณะที่ญี่ปุ่นอยู่ที่ประมาณ 11% ทำให้เราจัดว่าเสียเปรียบค่อนข้างมาก ในระดับมหภาค ภาครัฐได้พยายามผลักดันแผนแม่บทด้านโลจิสติกส์ออกมา โดยมุ่งหวังให้ประเทศไทยสามารถพัฒนาความเป็นศูนย์กลางด้านโลจิสติกส์ (Logistics hub) ของภูมิภาค ในแผนแม่บทประกอบด้วยยุทธศาสตร์ หลาย ๆ อย่าง ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน หรือ Infrastructure เช่นสนามบินสุวรรณภูมิ การพัฒนาท่าเรือน้ำลึกแหลมฉบัง การพัฒนาระบบรถไฟรางคู่ การพัฒนาถนนเพื่อเชื่อมต่อไปยังประเทศจีน

นอกจากนี้ ยังมียุทธศาสตร์ด้านเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง อาทิ การพัฒนาขั้นตอนทางศุลกากรให้มีความรวดเร็วมากขึ้น เอกสารที่เกี่ยวข้องน้อยลง การนำระบบสารสนเทศเข้ามาใช้ เช่นระบบ EDI ซึ่งก็เพิ่งจะถูกแทนด้วยระบบ ebXML เมื่อปีที่ผ่านมา

ในด้านหน่วยงานภาครัฐ ก็ได้พยายามผลักดันให้มีการผลิตบุคลากรที่มีความรู้ความเข้าใจและความเชี่ยวชาญด้านโลจิสติกส์ให้มากขึ้น ซึ่งในส่วนนี้สถาบันการศึกษาหลาย ๆ แห่งทั้งในระดับอุดมศึกษาและอาชีวะศึกษาก็ได้พยายามที่จะเปิดหลักสูตรด้านโลจิสติกส์ขึ้น ซึ่งรวมถึงที่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานครด้วย …

หลักสูตรด้านโลจิสติกส์ที่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานครเปิดดำเนินการมีหลักสูตรใดบ้าง และมีจุดเด่นอย่างไร

ปัจจุบัน มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร มีการจัดการเรียนการสอนด้านโลจิสติกส์ ทั้งในระดับปริญญาตรี และปริญญาโท โดยในระดับปริญญาตรี มีสาขาวิศวกรรมโลจิสติกส์ ซึ่งอยู่ภายใต้การดูแลของภาควิชาวิศวกรรมอุตสาหการ คณะวิศวกรรมศาสตร์ ในปีการศึกษาหน้า (2550) จะเริ่มมีการแยกสาขา ทางเราคาดว่าน่าจะมีนักศึกษาให้ความสนใจเลือกสาขาวิศวกรรมโลจิสติกส์ประมาณ 30 คน

ในส่วนระดับปริญญาโท มีหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต สาขาเทคโนโลยีโลจิสติกส์ เริ่มเปิดดำเนินการตั้งแต่ปีที่แล้ว เป็นปีแรกตอนแรกเราตั้งใจจะรับนักศึกษาเพียง 20 คน แต่มีผู้ให้ความสนใจมาก เราจำเป็นต้องขยายจำนวนรับ ปัจจุบัน เรามีนักศึกษาประมาณ 40 คน

ความแตกต่างด้านการเรียนการสอน “โลจิสติกส์” ใน ม.เทคโนโลยีมหานคร

จริง ๆ แล้วโลจิสติกส์เป็นการประยุกต์องค์ความรู้หลาย ๆ สาขาเข้าด้วยกัน ดังนั้น หากไปศึกษาหลักสูตรของแต่ละที่จะไม่เหมือนกันทั้งหมด บางแห่งจะเน้นด้านการจัดการค่อนข้างมาก บางแห่งจะมุ่งศึกษาเรื่องระเบียบ กฎหมายที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะด้านการนำเข้าส่งออก และพิธีการทางศุลกากร บางแห่งเน้นที่กระบวนการผลิต หรือบางที่อาจจะเน้นไปในด้านการจัดการด้านต้นทุน เป็นหลัก สำหรับที่ม.เทคโนโลยีมหานคร จุดเด่นจริง ๆ ของเราคือ ความต้องการประยุกต์นำเอาเทคโนโลยีที่เป็นจุดแข็งของเรามาโดยตลอด มาผสมผสานกับหลักการจัดการในสัดส่วนที่เหมาะสม โดยเฉพาะเทคโนโลยีสารสนเทศ หรือ IT เข้ามาใช้

ทั้งนี้ เป็นเพราะองค์ประกอบที่สำคัญที่เคลื่อนที่อยู่ในโซ่อุปทาน นอกจาก วัตถุไม่ว่าจะเป็นวัตถุดิบหรือสินค้า และเงินแล้ว ข้อมูลก็เป็นสิ่งสำคัญ ซึ่งถ้าเราบริหารจัดการข้อมูลได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีการนำเอาเทคโนโลยี IT เข้าไปช่วยแล้ว การจัดการก็จะทำได้สะดวกขึ่น การตัดสินใจก็จะมีความแม่นยำขึ้น ที่มหานครเราจะมีการศึกษาสิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ รวมถึงเทคโนโลยีใหม่ ๆ เช่นเทคโนโลยี RFID เป็นต้น